1. Określnik (Determiner) - który, ile czyj
Określniki to krótkie słowa, które stawiamy przed rzeczownikiem, żeby doprecyzować, o jaką rzecz chodzi. Mogą wskazywać który przedmiot mamy na myśli, ile czegoś jest, do kogo (czyj, czyje) należy lub czy mówimy o czymś ogólnym, czy o konkretnej rzeczy. To podstawowy element codziennej komunikacji – bez określników trudno jasno wyrazić, co opisujemy. Na poziomie STANAG 1 warto dobrze opanować te proste słowa i umieć używać ich w podstawowych zdaniach.
1.1 Przedimek (Article)
W angielskim mamy dwa rodzaje przedimków: określony i nieokreślony.
a) Przedimek nieokreślony – a / an
- Używamy, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy, nieokreślonym, jednym z wielu.
- a – przed spółgłoską: a cat, a dog
- an – przed samogłoską: an apple, an hour (uwaga na wymowę „h”)
Przykłady:
- I saw a dog in the park. (Nie wiadomo, który pies)
- She wants an orange. (Jakikolwiek jeden owoc tego rodzaju)
b) Przedimek określony – the
-
Używamy, gdy mówimy o czymś konkretnym, znanym rozmówcy lub już wspomnianym.
Przykłady:
- The dog I saw yesterday was big. (Ten konkretny pies)
- I like the oranges from that farm. (Te konkretne, znane owoce)
Uwaga: przedimki nie są używane przed rzeczownikami w liczbie mnogiej, jeśli mówimy ogólnie:
- Cats are cute. (Ogólnie koty)
- I like apples. (Ogólnie jabłka)
1.2 Określniki „ilościowe” (Quantifiers / Numerals)
a) Liczebniki główne (Cardinal numbers) – wskazują ilość
- one, two, three, four …
- I have two books. (Mam dwie książki)
b) Liczebniki porządkowe (Ordinal numbers) – wskazują kolejność
- first, second, third …
- He finished first. (Skończył pierwszy)
c) Inne określniki ilościowe:
- some – trochę, kilka (przed rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi)
- any – jakiś, żaden (w pytaniach i przeczeniach)
- much – dużo (niepoliczalne)
- many – dużo (policzalne)
- few / a few – niewiele / kilka (policzalne)
- little / a little – niewiele / trochę (niepoliczalne)
- several – kilka, kilka różnych
- all, both, each, every – różne konteksty ogólności i kompletności
Przykłady:
- I have some money. (trochę pieniędzy)
- There aren’t any chairs. (Nie ma żadnych krzeseł)
- Few students passed the test. (Niewielu studentów)
- Both my parents are teachers. (Oboje moich rodziców)
Krótki poradnik – jak nie popełniać błędów
1️⃣ Przedimki
- a / an – zawsze pojedyncza rzecz nieokreślona, pierwszy raz wspomniana.
- the – rzecz określona, znana lub wspomniana wcześniej.
- brak przedimka – przy rzeczownikach w liczbie mnogiej lub niepoliczalnych, gdy mówimy ogólnie.
Pułapki:
- „I like the apples” → mówisz o konkretnych jabłkach, nie ogólnie.
- „She is a honest girl” → błąd! Powinno być an honest girl (samogłoska w wymowie).
2️⃣ Określniki ilościowe
- some – trochę / kilka, w zdaniach twierdzących.
- any – pytania i przeczenia.
- few / a few – policzalne: few = niewiele (negatywne), a few = kilka (neutralne/pozytywne).
- little / a little – niepoliczalne: little = niewiele (negatywne), a little = trochę (pozytywne).
- much / many – much = niepoliczalne, many = policzalne.
Pułapki:
- „I have few money” → ❌, bo money jest niepoliczalne → „I have little money” ✅
- „Are there some chairs?” → w pytaniach lepiej użyć any: „Are there any chairs?”
Ćwiczenia STANAG 1 – Określniki
Ćwiczenie 1 – Wstaw odpowiedni przedimek (a, an, the lub brak przedimka)
-
I saw ___ cat in the garden.
-
___ sun rises in the east.
-
She wants ___ apple.
-
We went to ___ school yesterday.
-
I like ___ oranges. (mówimy ogólnie)
-
___ dog I met yesterday was very friendly.
Ćwiczenie 2 – Wybierz właściwy określnik ilościowy (some, any, many, much, few, a few, little, a little)
-
I have ___ friends in this city.
-
There isn’t ___ milk in the fridge.
-
Can I have ___ water, please?
-
She has ___ money, but it’s not enough.
-
He has ___ books, but not many.
-
Are there ___ chairs in the room?
Ćwiczenie 3 – Liczebniki porządkowe
Wstaw właściwy liczebnik porządkowy: first, second, third, fourth…
-
Today is my ___ day at school.
-
He finished ___ in the race.
-
This is the ___ time I’ve seen that movie.
Ćwiczenie 4 – Krótki tekst do uzupełnienia
Uzupełnij brakujące przedimki i określniki ilościowe.
Yesterday, I went to ___ park with my friend. We saw ___ ducks and fed them. Then we bought ___ ice cream. ___ sun was shining and it was very warm. I had ___ fun!
Klucz odpowiedzi – Ćwiczenia STANAG 1
Ćwiczenie 1 – Przedimki
- I saw a cat in the garden.
- The sun rises in the east.
- She wants an apple.
- We went to school yesterday. (bez przedimka – ogólne miejsce codziennego użytku)
- I like Ø oranges. (ogólnie, brak przedimka)
- The dog I met yesterday was very friendly.
Ćwiczenie 2 – Określniki ilościowe
- I have a few friends in this city.
- There isn’t much milk in the fridge.
- Can I have some water, please?
- She has little money, but it’s not enough.
- He has few books, but not many.
- Are there any chairs in the room?
Ćwiczenie 3 – Liczebniki porządkowe
- Today is my first day at school.
- He finished first in the race.
- This is the third time I’ve seen that movie.
Ćwiczenie 4 – Krótki tekst
Yesterday, I went to the park with my friend. We saw some ducks and fed them. Then we bought an ice cream. The sun was shining and it was very warm. I had a lot of fun!