1. Określnik (Determiner) - który, ile czyj

Określniki to krótkie słowa, które stawiamy przed rzeczownikiem, żeby doprecyzować, o jaką rzecz chodzi. Mogą wskazywać który przedmiot mamy na myśli, ile czegoś jest, do kogo (czyj, czyje) należy lub czy mówimy o czymś ogólnym, czy o konkretnej rzeczy. To podstawowy element codziennej komunikacji – bez określników trudno jasno wyrazić, co opisujemy. Na poziomie STANAG 1 warto dobrze opanować te proste słowa i umieć używać ich w podstawowych zdaniach.



1.1 Przedimek (Article)

W angielskim mamy dwa rodzaje przedimków: określony i nieokreślony.


a) Przedimek nieokreślony – a / an

  • Używamy, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy, nieokreślonym, jednym z wielu.
  • a – przed spółgłoską: a cat, a dog
  • an – przed samogłoską: an apple, an hour (uwaga na wymowę „h”)

Przykłady:

  • I saw a dog in the park. (Nie wiadomo, który pies)
  • She wants an orange. (Jakikolwiek jeden owoc tego rodzaju)


b) Przedimek określony – the

  • Używamy, gdy mówimy o czymś konkretnym, znanym rozmówcy lub już wspomnianym.

Przykłady:

  • The dog I saw yesterday was big. (Ten konkretny pies)
  • I like the oranges from that farm. (Te konkretne, znane owoce)

Uwaga: przedimki nie są używane przed rzeczownikami w liczbie mnogiej, jeśli mówimy ogólnie:

  • Cats are cute. (Ogólnie koty)
  • I like apples. (Ogólnie jabłka)



1.2 Określniki „ilościowe” (Quantifiers / Numerals)


a) Liczebniki główne (Cardinal numbers) – wskazują ilość

  • one, two, three, four …
  • I have two books. (Mam dwie książki)

b) Liczebniki porządkowe (Ordinal numbers) – wskazują kolejność

  • first, second, third …
  • He finished first. (Skończył pierwszy)

c) Inne określniki ilościowe:

  • some – trochę, kilka (przed rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi)
  • any – jakiś, żaden (w pytaniach i przeczeniach)
  • much – dużo (niepoliczalne)
  • many – dużo (policzalne)
  • few / a few – niewiele / kilka (policzalne)
  • little / a little – niewiele / trochę (niepoliczalne)
  • several – kilka, kilka różnych
  • all, both, each, every – różne konteksty ogólności i kompletności

Przykłady:

  • I have some money. (trochę pieniędzy)
  • There aren’t any chairs. (Nie ma żadnych krzeseł)
  • Few students passed the test. (Niewielu studentów)
  • Both my parents are teachers. (Oboje moich rodziców)



Krótki poradnik – jak nie popełniać błędów

1️⃣ Przedimki

  • a / an – zawsze pojedyncza rzecz nieokreślona, pierwszy raz wspomniana.
  • the – rzecz określona, znana lub wspomniana wcześniej.
  • brak przedimka – przy rzeczownikach w liczbie mnogiej lub niepoliczalnych, gdy mówimy ogólnie.

Pułapki:

  • „I like the apples” → mówisz o konkretnych jabłkach, nie ogólnie.
  • „She is a honest girl” → błąd! Powinno być an honest girl (samogłoska w wymowie).


2️⃣ Określniki ilościowe

  • some – trochę / kilka, w zdaniach twierdzących.
  • any – pytania i przeczenia.
  • few / a few – policzalne: few = niewiele (negatywne), a few = kilka (neutralne/pozytywne).
  • little / a little – niepoliczalne: little = niewiele (negatywne), a little = trochę (pozytywne).
  • much / many – much = niepoliczalne, many = policzalne.

Pułapki:

  • „I have few money” → ❌, bo money jest niepoliczalne → „I have little money” ✅
  • „Are there some chairs?” → w pytaniach lepiej użyć any: „Are there any chairs?”



Ćwiczenia STANAG 1 – Określniki


Ćwiczenie 1 – Wstaw odpowiedni przedimek (a, an, the lub brak przedimka)

  1. I saw ___ cat in the garden.

  2. ___ sun rises in the east.

  3. She wants ___ apple.

  4. We went to ___ school yesterday.

  5. I like ___ oranges. (mówimy ogólnie)

  6. ___ dog I met yesterday was very friendly.



Ćwiczenie 2 – Wybierz właściwy określnik ilościowy (some, any, many, much, few, a few, little, a little)

  1. I have ___ friends in this city.

  2. There isn’t ___ milk in the fridge.

  3. Can I have ___ water, please?

  4. She has ___ money, but it’s not enough.

  5. He has ___ books, but not many.

  6. Are there ___ chairs in the room?



Ćwiczenie 3 – Liczebniki porządkowe

Wstaw właściwy liczebnik porządkowy: first, second, third, fourth…

  1. Today is my ___ day at school.

  2. He finished ___ in the race.

  3. This is the ___ time I’ve seen that movie.



Ćwiczenie 4 – Krótki tekst do uzupełnienia

Uzupełnij brakujące przedimki i określniki ilościowe.

Yesterday, I went to ___ park with my friend. We saw ___ ducks and fed them. Then we bought ___ ice cream. ___ sun was shining and it was very warm. I had ___ fun!




Klucz odpowiedzi – Ćwiczenia STANAG 1

Ćwiczenie 1 – Przedimki

  1. I saw a cat in the garden.
  2. The sun rises in the east.
  3. She wants an apple.
  4. We went to school yesterday. (bez przedimka – ogólne miejsce codziennego użytku)
  5. I like Ø oranges. (ogólnie, brak przedimka)
  6. The dog I met yesterday was very friendly.


Ćwiczenie 2 – Określniki ilościowe

  1. I have a few friends in this city.
  2. There isn’t much milk in the fridge.
  3. Can I have some water, please?
  4. She has little money, but it’s not enough.
  5. He has few books, but not many.
  6. Are there any chairs in the room?


Ćwiczenie 3 – Liczebniki porządkowe

  1. Today is my first day at school.
  2. He finished first in the race.
  3. This is the third time I’ve seen that movie.


Ćwiczenie 4 – Krótki tekst

Yesterday, I went to the park with my friend. We saw some ducks and fed them. Then we bought an ice cream. The sun was shining and it was very warm. I had a lot of fun!